Każde urządzenie techniczne zużywa się podczas pracy. W przypadku urządzeń transportu bliskiego znaczenie ma nie tylko ich wiek, ale także liczba wykonanych cykli, obciążenie oraz sposób użytkowania. Właśnie dlatego tak istotne jest pojęcie resursu.
Resurs pomaga określić stopień wykorzystania urządzenia i ocenić jego dalszą przydatność do bezpiecznej eksploatacji. Co to jest resurs urządzenia, jak się go wyznacza i co zrobić po jego osiągnięciu? Sprawdź najważniejsze informacje i dowiedz się, dlaczego dokumentowanie pracy UTB ma tak duże znaczenie.
Resurs – co właściwie znaczy i skąd się wzięło to pojęcie?
Słowo „resurs” określa okres zdolności użytkowej urządzenia. W przypadku urządzeń transportu bliskiego pojęcie to odnosi się do parametrów granicznych wykorzystywanych do oceny stanu technicznego. Bierze się pod uwagę przede wszystkim liczbę cykli pracy, obciążenie oraz rzeczywiste warunki użytkowania.
Resurs urządzenia nie jest więc po prostu okresem liczonym od daty produkcji. Dwa identyczne urządzenia mogą zużywać się w różnym tempie, jeśli pracują z inną intensywnością i pod różnymi obciążeniami.
Dla jakich urządzeń stosuje się pojęcie resursu?
Pojęcie resursu stosuje się przede wszystkim w odniesieniu do urządzeń transportu bliskiego. Dotyczy między innymi wciągarek i wciągników, suwnic, żurawi, podestów ruchomych, układnic oraz wózków jezdniowych podnośnikowych.
W przypadku tych urządzeń znaczenie ma nie tylko czas pracy. Analizuje się również liczbę cykli, obciążenia oraz sposób użytkowania. Szczególnego znaczenia nabiera to przy starszych urządzeniach, których historia eksploatacji nie zawsze jest kompletna.
Przeczytaj również: Urządzenia transportu bliskiego – czym są i jakie mają zastosowanie?
Resurs normatywny a resurs rzeczywisty – kluczowa różnica, o której nie mówi się wprost
Dokumentacja techniczna urządzenia określa jego parametry oraz warunki, dla których zostało zaprojektowane. To punkt odniesienia przy ocenie trwałości.
W praktyce liczy się jednak również rzeczywisty sposób eksploatacji. Resurs techniczny należy analizować z uwzględnieniem faktycznej liczby cykli i obciążeń. Intensywna praca może przyspieszyć wykorzystanie resursu, natomiast rzadsza eksploatacja będzie miała inny wpływ na zużycie urządzenia.
Jak oblicza się resurs urządzenia? Metodyka i przykład
Nie istnieje jeden uniwersalny wzór stosowany do wszystkich UTB. W pierwszej kolejności analizuje się dokumentację techniczną, rodzaj urządzenia, liczbę cykli, czas pracy mechanizmów oraz poziom obciążenia.
Przykładowo załóżmy, że producent określił dla danego urządzenia resurs na 20 000 cykli pracy. Jeśli w ciągu roku urządzenie wykonuje średnio 2000 cykli, można przyjąć, że w tym okresie wykorzystano:
2000 ÷ 20 000 × 100% = 10% resursu.
Po pięciu latach, przy takim samym sposobie użytkowania, wykorzystanie wyniesie około 50%, czyli 10 000 cykli. Pozostanie więc 10 000 cykli z założonego resursu.
Jednak często obliczenia są bardziej złożone, ponieważ bierze się pod uwagę również stan obciążenia urządzenia. Dlatego przy określaniu resursu wykorzystuje się między innymi dane liczników, rejestry pracy, dokumentację producenta oraz informacje dotyczące rzeczywistej eksploatacji.
Kto odpowiada za określenie i kontrolowanie resursu?
Za bezpieczną eksploatację urządzenia odpowiada eksploatujący. Do jego obowiązków należy między innymi zapewnienie właściwej obsługi i konserwacji, prowadzenie dokumentacji oraz rejestrowanie przebiegu eksploatacji.
Nie oznacza to, że wszystkie obliczenia trzeba wykonywać samodzielnie. W przypadku bardziej złożonych urządzeń lub niepełnej dokumentacji ocenę można powierzyć specjalistom posiadającym odpowiednią wiedzę i doświadczenie.
Jak często trzeba określać resurs i czym różni się on od badania UDT?
Resurs urządzenia i badanie UDT to dwie różne kwestie. Resurs określa stopień wykorzystania założonego zakresu eksploatacji, natomiast badanie UDT służy ocenie stanu urządzenia i jego zabezpieczeń w ramach dozoru technicznego.
Nie ma jednej, określonej przepisami częstotliwości ponownego obliczania resursu dla wszystkich urządzeń. Kluczowe jest bieżące rejestrowanie przebiegu eksploatacji, w tym liczby cykli, obciążenia i roboczogodzin, jeśli mają zastosowanie.
Na tej podstawie można monitorować stopień wykorzystania resursu i odpowiednio reagować na zmiany warunków pracy urządzenia. Badanie UDT nie zastępuje więc prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej.
Co się dzieje, gdy urządzenie osiąga koniec resursu?
Osiągnięcie resursu nie oznacza automatycznie konieczności wycofania urządzenia. Jest to sygnał do przeprowadzenia oceny jego stanu technicznego.
W zależności od wyników urządzenie zostaje poddane naprawie, modernizacji lub wymianie zużytych elementów. Jeżeli jednak jego stan nie pozwala na dalszą bezpieczną pracę, konieczne jest wycofanie go z eksploatacji.
Dlaczego dokumentowanie przebiegu eksploatacji jest kluczowe dla prawidłowego określenia resursu?
Bez rzetelnych danych trudno dokładnie ustalić, jak intensywnie urządzenie było użytkowane. Dlatego tak ważne jest prowadzenie dokumentacji, która zawiera informacje na temat przebiegu pracy, w tym liczby cykli, obciążenia, roboczogodzin i ewentualnych usterek.
Dobrze prowadzona kartoteka sprzętu ułatwia ocenę zużycia, planowanie napraw i przeglądów oraz przygotowanie urządzenia do badań technicznych.
Resurs jest więc ważnym narzędziem pozwalającym kontrolować stopień zużycia urządzeń transportu bliskiego i planować ich dalszą eksploatację. Prawidłowe określenie tego parametru wymaga uwzględnienia rzeczywistych warunków pracy. W razie wątpliwości zapraszamy do kontaktu z naszymi specjalistami, którzy pomogą dobrać odpowiednie rozwiązanie.